We gebruiken onze stem voortdurend. Zeker als we muzikant zijn. Voor ons als vocale acrobaten is de stem niet alleen een communicatiemiddel, maar ook ons kostbare instrument. En dat instrument verdient goede verzorging, heeft die nodig en kan er absoluut niet zonder. Hier zijn een paar tips om je stem jarenlang sterk en gezond te houden!
1. Begrijp hoe je stem werkt
Om je stem goed te kunnen gebruiken, moet je begrijpen hoe je instrument werkt. Dat is een uitdaging die vaak wordt onderschat, vooral omdat zingen en spreken voor ons zo vanzelfsprekend aanvoelen. Toch blijft het een feit: pas wanneer je begrijpt hoe de trillende stemplooien en stembanden, de positie van je strottenhoofd, keel en mond, de klankvorming, ademhaling en nog veel meer samenwerken, kun je bewust invloed uitoefenen op je stem en deze verder ontwikkelen. Je moet je stem door en door leren kennen. Zangles nemen is een uitstekende manier om dat te doen.
2. Een sterke stem: doe altijd een warming-up
Sporters weten hoe het werkt: vóór de training komt de warming-up. Spieren, pezen, gewrichten en de rest van het lichaam moeten rustig worden opgewarmd voordat ze maximaal worden belast. Hetzelfde geldt voor je stem. Je steminstrument is immers afhankelijk van een samenspel van spieren, banden en slijmvliezen, maar ook van resonantie, ademhaling en lichaamshouding.
Als je zonder enige voorbereiding meteen voluit gaat zingen, krijgt je stem het zwaar te verduren. Begin daarom thuis al met je warming-up. Doe een paar rekoefeningen voor je lichaam en enkele van je favoriete stemoefeningen om je stem voor te bereiden. Hopelijk weet je inmiddels dat een goede warming-up ervoor zorgt dat je stem de hele dag mee kan! Vlak voor de repetitie hoef je dan alleen nog maar een paar liptrillers op verschillende toonhoogtes te doen en ben je klaar om alles uit je stem te halen.
3. Houd je stemvolume in balans – niet te hard en niet te zacht
Of je goed verstaanbaar bent, heeft verrassend weinig met volume te maken. Een goede articulatie kan een gebrek aan volume namelijk grotendeels compenseren. Wat we duidelijk kunnen verstaan, klinkt voor ons luider dan iets wat we maar moeilijk kunnen begrijpen. Door helder te articuleren kun je zowel tijdens het spreken als tijdens het zingen het volume terugschroeven. Elke extreme vorm van stemgebruik belast je stem wanneer je die langdurig volhoudt.
Dat geldt zowel voor te hard praten in het dagelijks leven als voor langdurig fluisteren. Het draait allemaal om een beetje zelfdiscipline. Probeer in alledaagse situaties gewoon een gezond, gematigd spreekvolume aan te houden en concentreer je erop om je zo duidelijk mogelijk uit te drukken.
4. Een sterke stem: perfectioneer je ademsteun
Een gecontroleerde ademhaling, ook wel ademsteun genoemd, is waarschijnlijk de allerbelangrijkste factor bij het zingen én voor het langdurig gezond houden van je stem. Het belang ervan kan nauwelijks worden overschat. Ondersteun je stem met een diepe ademhaling. Oefen je ademhalingstechniek als een afzonderlijke discipline totdat deze een tweede natuur wordt. Uiteindelijk moet het ondersteunen van je stem met een perfect gecontroleerde ademhaling vrijwel automatisch gaan. Zorg voor een rechte, ontspannen lichaamshouding en geef je stem de ruimte die hij nodig heeft. Minder verdient je stem niet.
5. Zoek niet voortdurend de grenzen van je stembereik op
In de operawereld en andere veeleisende zangdisciplines is het algemeen bekend dat de voortdurende druk om hoger, sneller en krachtiger te zingen – zoals veel zangrollen vereisen – al heel wat carrières voortijdig heeft beëindigd. Als we voortdurend op een ongezonde manier in de uiterste hoogte van ons stembereik zingen, zou onze stem zomaar kunnen besluiten om vervroegd met pensioen te gaan of een andere baan te zoeken. Probeer dus niet altijd zo hoog mogelijk te zingen.
Het is veel verstandiger om nummers te transponeren naar een toonsoort die iets lager ligt dan de absolute bovengrens van je stembereik. Zo creëer je wat extra speelruimte en kun je je zangtechniek veel effectiever toepassen dan wanneer je voortdurend je grenzen opzoekt. Het regelmatig zingen van zeer hoge noten vereist een uitstekende coördinatie tussen je ademhaling, resonantie en lichaam. Daarnaast heb je een flinke dosis lichamelijke conditie, kracht en uithoudingsvermogen nodig. Je zou toch ook geen lange sprint proberen te trekken zonder voldoende en zorgvuldig opgebouwde training?
6. Voor een sterke stem: leef gezond
Toegegeven, de volgende feiten zijn niet bepaald rock-‘n-roll, maar het is de harde waarheid – zeker wanneer je carrière eenmaal op gang komt. Succesvolle zangers zijn ‘s avonds vaak de eersten die naar bed gaan, vermijden alcohol, sporten regelmatig en eten gezond. Met de hoge eisen die tegenwoordig aan het tourleven worden gesteld, is het anders vrijwel onmogelijk om je stem gezond te houden. Zangers zijn net topsporters. Je lichaam heeft de juiste brandstof nodig om langdurig op hoog niveau te kunnen presteren.
Dat betekent versbereide maaltijden, vezels, goede koolhydraten en voldoende eiwitten. Als algemene regel geldt, en zeker op dagen waarop je optreedt, dat je minstens 1,5 uur voor de show moet eten. Zo krijgt je lichaam voldoende tijd om het voedsel te verteren en de energie die het levert optimaal te benutten.
7. Zorg voor voldoende vocht: voor jezelf én je omgeving
Je stemplooien en stembanden mogen niet in uitgedroogde toestand tegen elkaar schuren. Drink daarom voldoende water en zorg dat je stemplooien goed gehydrateerd blijven. Houd er rekening mee dat het ongeveer 1,5 uur duurt voordat het vocht dat je drinkt je slijmvliezen, spieren en pezen bereikt. Op het laatste moment nog snel wat drinken heeft dus weinig zin. Download liever een app op je telefoon die je eraan herinnert om water te drinken. Zorg ervoor dat je gedurende de dag regelmatig voldoende water, ongezoete thee en verdund vruchtensap drinkt. Je kunt ook een luchtbevochtiger gebruiken om de luchtvochtigheid in de ruimte rond de 30 procent te houden.
8. Voorkom uitdroging voordat het zover komt
Ook op andere gebieden van je levensstijl is het belangrijk om uitdroging te voorkomen. Drink je cafeïnehoudende dranken of alcohol, zorg dan dat je dit compenseert door voldoende water te drinken. Vermijd daarnaast, waar mogelijk, medicijnen die je stemplooien kunnen uitdrogen. Overigens vallen ook bepaalde middelen tegen verkoudheid en allergieën in deze categorie van medicijnen die mogelijk schadelijk zijn voor je stem. Overleg voor de zekerheid altijd even met je huisarts.
9. Roken is de vijand van een sterke stem
Dat roken slecht is voor je gezondheid, weet iedereen. Het specifieke probleem voor je stem is dat rook, inclusief nicotine en andere toegevoegde stoffen, je stemplooien irriteert. De kleine trilhaartjes in je luchtwegen, ook wel cilia genoemd, helpen om slijm en vuil uit je stemapparaat af te voeren. Wanneer je rookt, worden deze trilhaartjes tijdelijk inactief. Het kan vervolgens wel een uur duren voordat ze weer naar behoren functioneren.
Dus als je dan toch echt moet roken, doe dat in ieder geval nooit vlak voordat je gaat zingen. Je trilhaartjes herstellen zich pas volledig wanneer je meerdere dagen niet hebt gerookt! En natuurlijk wil je ook absoluut geen strottenhoofdkanker ontwikkelen. De stemplooien zijn bijzonder kwetsbaar voor kanker. Het is daarom veel verstandiger om überhaupt niet met roken te beginnen. Laat die sigaret gewoon liggen.
10. Voor een sterke stem: negeer waarschuwingssignalen niet en grijp tijdig in
Dan blijft natuurlijk de vraag hoe je herkent dat er iets niet helemaal goed is met je stem. Naast het luisteren naar je lichaam en het vertrouwen op je gevoel, zijn er bepaalde signalen die je absoluut niet mag negeren. Het kunnen namelijk serieuze waarschuwingen zijn. Denk aan zelfs de geringste heesheid, een gespannen of haperende stem of een plotselinge verlaging van je spreektoonhoogte. En daarmee is de lijst nog lang niet compleet. Ook wanneer je tijdens het zingen hoge noten niet meer zuiver kunt raken, is dat een waarschuwingssignaal. Hetzelfde geldt als je merkt dat praten steeds meer moeite kost of wanneer je voortdurend je keel moet schrapen. Ga er niet zomaar van uit dat deze problemen vanzelf verdwijnen, maar laat de oorzaak onderzoeken door een KNO-arts!
11. Houd je geluidstechnicus en je microfoon niet voor de gek
Hopelijk weet je dat een echt open, maar tegelijkertijd gezond zanggeluid voor een groot deel afhankelijk is van je microfoontechniek. Daarbij gaat het niet zozeer om vaardigheden waarvoor je urenlang moet oefenen, maar vooral om een paar belangrijke basisprincipes die je simpelweg in gedachten moet houden. Zing tijdens de soundcheck bijvoorbeeld op hetzelfde volume als tijdens het daadwerkelijke optreden. Geef je geluidstechnicus de kans om de geluidsniveaus af te stemmen op de werkelijke intensiteit van je stem.
Houd de microfoon altijd vast bij de schacht en omsluit het microfoonrooster nooit met je hand, ook niet gedeeltelijk. Probeer de microfoon ook niet op te eten! Houd een verstandige afstand tussen je mond en de microfoon. Als uitgangspunt raad ik aan om ongeveer drie vingerbreedtes ruimte tussen je lippen en de microfoon te laten. En nee, je moet natuurlijk ook niet recht voor de PA-speakers gaan staan. Zorg ervoor dat je je microfoon onder controle houdt, ook wanneer je niet zingt. Want als een oorverdovende feedbackpiek het publiek op de vlucht jaagt, heb je je stem toch niet meer nodig.
Voor een sterke stem: microfoons bij Thomann
Ben je zanger of zangeres in een band? Of maak je misschien podcasts? En ben je op zoek naar microfoons? Dan ben je bij ons aan het juiste adres. Bekijk ons assortiment in de webshop via deze link. Wil je graag gratis en vrijblijvend advies? Bel dan gewoon even met onze klantenservice!
Shure
SM58 LC
Jouw ervaringen: hoe houd jij je stem in topvorm?
Er zijn natuurlijk nog veel meer manieren om goed voor je gezondheid te zorgen en je stem in topconditie te houden. Wat doe jij om je stem gezond en sterk te houden? We zijn benieuwd naar jouw tips en ervaringen. Deel ze met ons in de reacties!
Dit artikel is een bewerking van een oorspronkelijk stuk, geschreven door Catharina Boutari, die wordt vermeld als auteur van het originele Duitse t.blog-artikel.
Reacties 0
Nog geen reacties.